Sosyal Medya

Güncel

Suriye’de vurulan İran ama mesajın muhatabı Rusya

Haber Türk yazarı Nihal Bengisu Karaca, Suriye'de başlatılan operasyonun perde arkasını ve asıl hedeflerini köşesinde değerlendirdi.



ABD Başkanı Trump gibi bir narsist ve boş tehditler yağdırmaktan zevk alan biri de olsa ABD’nin Duma’daki kimyasal silah saldırısını tamamen cezasız bırakamayacağı ortadaydı. Nitekim 12 Nisan tarihli “ABD ve Rusya nereye kadar gerilir?” başlıklı yazımda şunu da eklemiştim: “Sadece Rusya’yı çok fazla incitmeyecek bir saldırı olacak.”

Öyle de oldu. ABD, İngiltere ve Fransa ortak operasyon yaparak Suriye’deki bazı hedefleri vurdu. Genelkurmay Başkanı Orgeneral Joseph Dunford, Suriye’ye yönelik füze saldırısından dakikalar sonra şu açıklamayı yaptı: “Saldırı sadece 60 dakika sürdü ve sona erdi.” Ve eklemeyi ihmal etmedi: “Amerika, hedeflerini, Rus birliklerini hedef alma riskini azaltacak şekilde seçti.”

Peki ne oluyor?

VERİLEN SÖZLER

Görünürde ABD kimyasal silah kullanan Suriye rejimini ve hamisi Rusya’yı azıcık cezalandırıyor.

Ama sanırım bu, çok kısa bir özet olur.

Daha doğru yorum, ABD’nin Rusya’yı , 11 Kasım 2017’de ajanslara düşen toplantıda alınan kararlara, o toplantıda verdiği sözlere uymaya zorladığıdır.

Hatırlarsınız, iki devletin liderleri Kasım 2017’de Vietnam’da bir araya gelmiş ve Kremlin’den “Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ABD Başkanı Donald Trump’ın, Suriye’de çözümün askeri değil siyasi olması gerektiği konusunda anlaştıkları” açıklaması yapılmıştı.

İşin özü şuydu: Rusya, Suriye’de stratejik ve askeri açıdan var olmak mı istiyordu? Olsundu. ABD “sorunları giderilmiş” bir Suriye’den para kazanmayı burada asker kaybetmeye, daha da önemlisi buralara para dökmeye tercih ederdi. Rusya rejimin kalmasını mı istiyordu? Tamam rejim de kalsındı.

İran konusu karışıktı. İran kendisiyle organik ilişki içinde olduğu “Esad Ailesi giderse olmaz” diyordu. Hem Rusya’nın müttefiki, hem sahada barış ihtimalini sonsuza dek baltalayacak güçte olan bir “yerli” aktördü. Eh hadi, o zaman şimdilik Esad da kalsındı! Ama madem Rusya bütün bu koşulları yönetebileceğini vaat ediyordu; Esad’ı denetleme, İran’ı dengeleme, İsrail’in güvenliğini temin etme sözüne de harfiyen uymalıydı. Esadkalacaksa bile, değiştirilmesi dönüştürülmesi elzemdi.

Allah var, Rusya Astana sürecini iyi yürüttü. Türkiye’nin de dahliyle görüşmelerin bir noktaya gelmesi sağlandı. Artık anayasa konuşuluyordu. Seçimler ve olası idari yapılanma modelleri bile konuşulmaya başlanmıştı. Rusya puan topluyordu.

Ancak sonuca yaklaşma emareleri belirdikçe müttefikler arası nüanslar baş göstermeye; İran ipe un sermeye başladı. Çünkü İran bırakın Esad rejiminin gitmesini, yeni bir Esad’a bile razı değil. Dahası Suriye’de, kendi milliyetçi ve mezhepçi yayılma modelinin önüne takoz olabilecek hiçbir idari modele razı değil.

Bir yere varma ihtimali belirdikçe Rusya’nın olurunu alan işler, İran’dan tam destek alanEsad’ın bildiğini yapmaya devam etme eğilimine tosladı. Tahran-Bağdat-Şam-Lübnan hattını Esad’ın hayatta kalışı ve Türkiye’nin güvenlik kaygıları sayesinde toparlamak isteyen İran’ın arzularına tosladı. Bu toslayışların çarpan etkisinde Suudi Arabistan’ın da payı vardır.

AZ BEDEL, ÇOK PAY

ABD, Suriye’ye yaptığı göstermelik vuruşlarla Rusya’yı, Esad’ı ve İran’ı “tutmaya”, “dengelemeye” icbar ediyor. “Suriye’den çıkmaya varım, ama sen de vaadini yerine getir” diyor. Peki neden? Çünkü her zorlama, savaş sonrası Suriye’nin imarı ve inşası, Kerkük’ten Doğu Akdeniz gazına uzanan enerji hattı pazarlıklarında daha fazla pay anlamına gelir. ABD söz konusu ise bu iki kere doğrudur.

Hülasa: Bütün aktörlerin fazlasıyla çirkin olduğu bu düelloda, ne “Amanın İran hedefte” diye üzülmek anlamlı, ne de “Yine ne varsa ABD’de var” filan demenin bir vicdanı var. Zira an itibarıyla İran, tarafları az çok tatmin edebilecek bir çözümü engelleyen ve yangını harlayandır. ABD ise Suriye’ye bakarken “Az bedelle nasıl çok söz ve pay sahibi olurum?” sorusundan daha fazlasını görmeyen.

***********

28 ŞUBAT DAVASI KARARI VE ‘HESAPLAŞMA’

Yazının devamı için

 

Henüz yorum yapılmamış.

* İşaretli tüm alanları doldurunuz.

Tasarım ve Kodlama BEYRİBEY BİLİŞİM